ایران خودرو دولت را تهدید به توقف تولید کرد

افزایش شدید هزینه تولید و بلاتکلیفی قیمت‌ها، ایران‌خودرو را در موقعیتی قرار داده که ادامه تولید را پرریسک می‌داند. مدیران این شرکت می‌گویند بدون اصلاح قیمت‌ها، تولید عملاً زیان‌ده شده است.

پویامگ | قائم‌مقام ایران‌خودرو اعلام کرده سیاست‌های ارزی جدید، محاسبات قبلی تولیدکنندگان را بر هم زده و اختلاف نرخ ارز، فشار مالی سنگینی به خودروسازان تحمیل کرده است.

شوک ارزی و تغییر معادلات تولید

به گفته جمشید ایمانی، تعطیلی تالار اول ارزی و محدود شدن دسترسی به ارز ارزان‌تر باعث شده خودروسازان به سمت تالار تجاری با نرخ‌های بسیار بالاتر سوق داده شوند. این تغییر، هزینه واردات قطعات را به‌طور ناگهانی افزایش داده و برنامه‌ریزی قبلی تولید را بی‌اثر کرده است.

ثبت سفارش با ارز قدیم، تسویه با نرخ جدید

ایران‌خودرو و سایر تولیدکنندگان بر مبنای ارز حدود ۷۰ هزار تومانی ثبت سفارش انجام داده‌اند، قطعه وارد کرده و حتی محصول را فروخته‌اند. حالا از آن‌ها خواسته می‌شود مابه‌التفاوت تا نرخ‌های ۱۲۰ و ۱۳۰ هزار تومان را پرداخت کنند؛ شرایطی که از نگاه این شرکت، برای هیچ بنگاهی قابل تحمل نیست.

رشد سنگین هزینه نهاده‌های تولید

ایمانی می‌گوید نهاده‌های تولید از مهرماه تاکنون حدود ۸۱ درصد رشد قیمت داشته‌اند. بخشی از نیاز تولید ارزبری دارد، بخشی از بورس کالا تأمین می‌شود و بخشی هم از بازار آزاد. مجموع این عوامل، هزینه تمام‌شده خودرو را به‌طور جدی افزایش داده است.

انتقاد از سازوکار افزایش قیمت

قائم‌مقام ایران‌خودرو تأکید کرده درخواست‌های افزایش قیمت این شرکت بر اساس صورت‌های مالی حسابرسی‌شده بوده است. با این حال، دستورالعمل شورای رقابت که افزایش قیمت را منوط به تغییر ۱۰ درصدی نهاده‌ها می‌داند، از نظر ایران‌خودرو زمانی اجازه اقدام می‌دهد که زیان already تحقق یافته است.

بلاتکلیفی تصمیم نهادهای نظارتی

بر اساس مصوبه شورای رقابت، سازمان حمایت باید درباره درخواست افزایش قیمت نظر بدهد و در صورت عدم اعلام نظر، قیمت پیشنهادی خودروساز اجرایی شود. به گفته ایمانی، در عمل این رسیدگی انجام نشده و همین موضوع، ایران‌خودرو را در وضعیت نامشخص قرار داده است.

تولید زیر خط ضرر و هشدار جدی

ایران‌خودرو اعلام کرده حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد محصولاتش زیر قیمت تمام‌شده فروخته می‌شود. برای ادامه تولید تا شب عید، حداقل ۱۰۰ همت نقدینگی نیاز است که در صورت تداوم این وضعیت، بخش بزرگی از آن به زیان تبدیل خواهد شد.

نقش ایران‌خودرو در رشد صنعت

با وجود فشارها، این شرکت مدعی است ۳۵ درصد بیش از شاخص تولید صنعت خودرو تولید داشته و رشد ناخالص تولید این صنعت، به لطف عملکرد ایران‌خودرو مثبت مانده است. با این حال، ادامه این روند بدون اصلاح قیمت‌ها ممکن نیست.

در پایان، قائم‌مقام ایران‌خودرو صراحتاً اعلام کرده اگر قیمت‌های جدید تأیید نشود، توقف تولید در دستور کار قرار خواهد گرفت.

از نگاه تیم اقتصادی پویامگ، آنچه در این ماجرا دیده می‌شود فقط یک اختلاف عددی بر سر قیمت نیست، بلکه برخورد دو منطق متفاوت است؛ منطق کنترل دستوری بازار و منطق بقای بنگاه تولیدی. وقتی ارز، نهاده و هزینه‌ها با سرعت بالا می‌روند اما قیمت فروش ثابت می‌ماند، طبیعی است که تولیدکننده به نقطه هشدار برسد. سوالی که برای مخاطب ایجاد می‌شود این است که آیا تهدید توقف تولید واقعی است یا اهرم فشار؟ شواهد مالی نشان می‌دهد زیان اعلام‌شده، این هشدار را جدی‌تر از قبل کرده است.

مقایسه این وضعیت با دوره‌های قبلی نشان می‌دهد هر بار تعلل در تصمیم‌گیری، هزینه نهایی به مصرف‌کننده منتقل شده است. پیش‌بینی پویامگ این است که اگر سیاست‌گذار به‌جای تأخیر، به‌دنبال فرمول شفاف و سریع باشد، هم شوک قیمتی کنترل می‌شود و هم خطر توقف تولید کاهش می‌یابد؛ در غیر این صورت، بازار با کمبود و افزایش ناگهانی قیمت روبه‌رو خواهد شد.